LAMELOFONY

 

       Kalimba, mbira, zanza, karimba, insimbi, sensula, likembe czy też thumb piano – wszystko są to lamelofony należące do grupy idiofonów szarpanych. Ich domem jest afryka. Różnią się kształtem, budową, oraz ilością i układem dźwięków. Można wyszczególnić dwie podstawowe różnice konstrukcyjne. Jedne to instrumenty gdzie rezonatorem jest deseczka a drugie posiadające dodatkowo pudło rezonacyjne. W lamelofonach znajdują się metalowe (czasem drewniane) języczki, które drgają i dzięki nim powstaje dźwięk.

 

Konstrukcja kalimby

 

Konstrukcja kalimby

 

1. Podstawka

Jest bardzo ważnym elementem lamelofonu. Zależy od niej głośność i barwa dźwięku. Im lepiej drewno przenosi drgania tym lepiej brzmi kalimba. To wlaśnie podstawka wybrzmiewa i sprawia że słyszymy dźwięki języczków. Jest również elementem, do którego przymocowane są wszystkie elementy zanzy.

2. Stalowe języczki.

Najważniejszy element kalimby to stalowe języczki. Odpowiednie właściwości metalu oraz dobry kształt wpływają na jakość brzmienia tego etnicznego instrumentu. Najczęściej spotyka się je wyklepane ze stalowego drutu, choć bywają lamelofony w których są one drewniane. Od długości języczków zależy wysokość dźwięku.

3. Poprzeczka dociskająca.

Ten element kalimby odpowiada za dociskanie języczków. Powinien być bardzo sztywny równomiernie i silno dociśnięty. Im lepiej języczki dociśninęte do podstawki tym lepsze rozchodzenie się drgań.

4. Mocowanie poprzeczki.

Powyższe zdjęcie przedstawia kalimbe gdzie mocowanie skonstruowane jest inaczej niż w tradycyjnych lamelofonach. W tym wypadku poprzeczka ułożona jest na dwóch śróbach i dociśnięta nakrętkami co odbiega od tradycyjnej techniki. W tym elemencie chodzi o to by dobrze przymocować poprzeczkę do podstawki.

5. Metalowy próg.

Metalowy drut usytuowany jest na progu kalimby. Dzięki niemy języczki zanzy drgają.

6. Podstawka podwyższająca.

Spotyka się lemelofony z podstawkami i bez. Pełnią funkcje podwyższenia oraz rozłożenia drgań. Najczęściej występuje w kalimbach z pudłem rezonacyjnym

7. Otwór rezonacyjny.

Ten element jest w kalimbach z pudłem rezonacyjnym. Dzięki niemu dźwięk wydostaje się ze środka. Odpowiedni rozmiar otworu to dobre głośne dźwięki zanzy. W lamelofonach bez rezonatora nie ma tego elementu.

8. Pudło rezonacyjne

Pudło rezonacyjne sprawia, że dźwięki kalimby są głośniejsze. Najczęściej wykorzystuje się do tego tykwę albo kokos. Są również pudła rezonacyjne wykonane z drewna.  Najczęściej są one na stałe przymocowane są do podstawki. Jako rezonator wykorzystuje się również dużą tykwę, do której wkłada się zanze.