O Didgerdioo

 

Skąd pochodzi didgeridoo?

Didgeridoo jest instrumentem pochodzącym od aborygenów z Ziemi Arnhema, którzy zamieszkiwali północną część Australii. Z czasem instrument rozpowszechnił się wśród innych plemion. Teraz didgeridoo znane jest całemu światu.

Czy didgeridoo jest najstarszym instrumentem świata?

To z pewnością najstarszy instrument dęty. Datuje się go nawet na 60 tysięcy lat.

Do jakiej rodziny instrumentów należy ten instrument?

Do aerofonów.

Skąd wzięła się nazwa didgeridoo?

Pierwszy raz nazwa ta pojawiła się w 1926 roku. Została nadana przez antropologa Herberta Basedowa, który był białym kolonizatorem w Australii.

Ile nazw ma ta trąba Aborygenów?

Dla plemienia Yolngu z Ziemi Arnhema jest to Yidaki a dla plemienia Kunwinjku to Mako. Nazw jest ok 40 i pochodzą nie tylko od różnych plemion, ale również od typów tego instrumentu i stylów gry.

Czy Aborygeni byli w Australii od zawsze?

Nie! Dotarli do Australii z południowo-wschodniej Azji jakieś 40-65 tysięcy lat temu.

Czy didgeridoo było znane wszystkim aborygenom, którzy zamieszkiwali Australię?

Termity najliczniej występują w północnej części kontynentu. Tam własnie można znaleźć puste eukaliptusy. Dlatego pierwszymi aborygenami grającymi na didgeridoo byli ci z Ziemi Arnhema.

Jak tradycyjnie powstaje didgeridoo?

W Australii za powstawanie didge odpowiedzialne są termity, które drążą tunele wewnątrz drewna. Jest to tradycyjna i naturalna metoda. Najlepszym materiałem do tego celu jest eukaliptus. Zadanie polega na tym by pozbyć się termitów, przyciąć gałąź do odpowiedniej długości, w razie potrzeby wykonać ustnik z drewna lub z wosku pszczelego (dla ułatwienia gry) a następnie ozdobić.

Jakie są inne sposoby zrobienia didgeridoo?

1. Odpowiedni kawałek drewna rozłupuje się lub rozcina na dwie części. Następnie w obu kawałkach trzeba wydłubać środek. Na koniec drewno skleja się z powrotem.

2. W gałęzi wierci się otwór na wylot. Jest to sposób technicznie trudny i z pewnością nie uda się nim zrobić zbyt długiego didgeridoo. Instrument jest za to z jednego kawałka drewna

Czy didgeridoo można zrobić z innego materiału?

Tak. Spotkać można instrument wykonany np. z rośliny jaką jest Barszcz Sosnowskiego. Zdarzają się też ze szkła czy innego tworzywa sztucznego.

W jaki sposób ozdabia się didgeridoo?

Tradycyjnie używa się ochry. Zdobienia robione są techniką kropkowania. Przeważa czerwony żółty biały oraz czarny kolor.

W jaki sposób wydobyć dźwięk?

W grze stosuje się luźne zadęcie. Na sucho (bez instrumentu) to takie imitowanie parskania konia połączonego z jadącym motorkiem.

Jak to się dzieje, że grający gra bez przerwy?

Stosuje tak zwany „oddech cyrkulacyjny”. Jednocześnie trzeba wziąć wdech nosem i wypuścić powietrze z ust.

Jest jakaś legenda mówiąca o powstaniu didgeridoo?

Pewien aborygen siedział nocą przy ognisku. Po jakimś czasie zabrakło mu drewna więc wybrał się na poszukiwania. Pa tym jak naniósł trochę gałęzi, jedną z nich chciał wrzucić do ognia jednak zauważył że jest ona wydrążona i w środku siedzą termity. Nie chcąc ich spalić przyłożył gałąź do ust i dmuchnął by się ich pozbyć. Wtedy z drugiego końca wydobył się piękny wibrujący dźwięk. Mówi się, gdyby ziemia mogła śpiewać miała by dźwięk didgeridoo„.

Co to jest poziom kompresji?

Każde didgeridoo charakteryzuje się swoim poziomem kompresji. Ogólnie im większa jest kompresja tym lżej gra się na danym instrumencie. Usta znacznie łatwiej wpadają w wibracje więc prościej jest wydobyć podstawowy dźwięk. Przekłada się to na inne techniki gry a przede wszystkim na oddech cyrkulacyjny. Niski poziom kompresji sprawia że usta muszą się o wiele więcej napracować podczas gry.

Są jakieś zdrowotne aspekty gry na didgeridoo?

Tak. Systematyczna gra poprawia umięśnienie górnych dróg oddechowych co ma pozytywny wpływ na problemy z chrapaniem i niedotlenieniem podczas snu. Wyraźny wpływa na to ma oddech cyrkulacyjny.

Czy można spotkać podobne instrumenty?

Najbliżej do didgeridoo jest naszej trombicie, która konstrukcyjnie jest podobna. Różnie się przede wszystkim grubością i długością. Trombita jest cienka i długa. Gra się na niej takim zadęciem jak na trąbce. Didgeridoo jest znacznie szersze a jego długość rzadko przekracza 1.5 m.

Jak się je stroi?

Nastroić można tylko poprzez skracanie gałęzi. Trzeba je dociąć do odpowiedniej długości. Do tego celu stosuję się stroik chromatyczny, który wskazuje daną wysokość dźwięku.

Co ma wpływ na barwę dźwięku?

Kluczowym elementem jest kształt wydrążonego otworu oraz rodzaj materiału. Inne to grubość ścianki i jej faktura.

Czy wysokość dźwięku wpływa na grę?

Najczęściej spotyka się didgeridoo w dźwięku „d”. Jest to wygodna tonacja do gry i dobrze brzmi. Im niższy dźwięk tym jakość dźwięku jest coraz gorsza. Wpływa to również na łatwość wydobycia dźwięku. Trudniej gra się na niskim didgeridoo np. w dźwięku „A”. Podobny efekt jest kiedy dźwięk jest zbyt wysoki. Najwygodniejszymi dźwiękami do gry są te mieszczące się w granicy od „H” do „e”.


Literatura m.in
1. Ucho jaka. Muzyczne podróże od Katmandu do Santa Fe, Anna Nacher, Marek Styczyński.